Samorządy są niedofinansowane i zaniedbywane od wielu lat, obecnie sytuacja staje się jednak krytyczna. Wiele jednostek nie będzie mogło nawet uchwalić budżetu na 2020 rok – oceniają przedstawiciele władz lokalnych.
Aby móc przeprowadzać inwestycje, samorządy muszą dysponować przewagą przychodów nad bieżącymi wydatkami, tzw. nadwyżką operacyjną. Deficyt operacyjny ma obecnie 31 miast na prawach powiatu, 58 powiatów i 865 gmin.
Jednym z głównych źródeł utrzymania samorządów są podatki dochodowe – otrzymują one część wpływów z PIT, dzięki czemu mają pieniądze na inwestycje. Niektóre zadania, np. oświatowe, wymagają subwencji z budżetu państwa.
Przyszły rok może okazać się katastrofalny. Rządowe programy mocno uderzają w samorządy. PiS obarczył je kosztami „reformy edukacji”. Dodatkowo, zerowy podatek PIT dla osób do 26. roku życia, obniżka stawki podatkowej do 17 proc., czy zwiększenie kosztów uzyskania przychodu sprawią, że do samorządów popłynie znacznie mniej pieniędzy.
Samorządy nie dostaną też środków z podatku od emerytur, w związku z likwidacją OFE i wprowadzeniem indywidualnych kont emerytalnych. Nie wiadomo również, jak dużo funduszy uda się pozyskać z Unii Europejskiej, pewne jest, że będzie ich mniej niż dotychczas.
Państwo rozdziela subwencje na oświatę, ale ich wysokość nigdy nie pokrywała wszystkich wydatków. W 2018 roku jednostki lokalne musiały dołożyć do niej łącznie aż 23,5 mld zł. Kolejnym problemem są obiecane podwyżki dla nauczycieli, które staną się kosztem dla władz lokalnych.
Podobnie kształtuje się sytuacja w służbie zdrowia. Rząd dał podwyżki lekarzom i pielęgniarkom, ale nie zmieniła się subwencja. Prezes Związku Powiatów Polskich, Ludwik Węgrzyn, stwierdza ponadto, że w 2017 roku zadłużonych było 77 szpitali powiatowych, a w 2018 – już 257. Samorządy samodzielnie nie rozwiążą tego problemu, co grozi tym, że część placówek medycznych będzie musiała zostać zamknięta.
– Jeżeli rząd nie będzie z nami współpracował, w przyszłym roku wiele gmin w Polsce nie będzie mogło realizować żadnych inwestycji. Nie będziemy też mogli sięgnąć po fundusze unijne, bo nie będzie nas stać na wkłady własne, a nie chcemy się dalej zadłużać – alarmuje Beata Moskal-Słaniewska, prezydent Świdnicy.
Czarny scenariusz na w 2020 r. jest taki, że zabraknie pieniędzy na budowę dróg, remont szkół, autobusy, nie będzie miał kto sprzątać ulic, zaś mieszkańcy nie będą mieli się gdzie leczyć.
Źródło: wyborcza.pl
