E-zwolnienia pod kontrolą. ZUS i pracodawcy coraz częściej sprawdzają pracowników na L-4

Zdjęcie ilustracyjne. / foto: pexels
Zdjęcie ilustracyjne. / foto: pexels

Zwolnienia lekarskie może kontrolować nie tylko Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Mają prawo to robić również niektórzy pracodawcy.

E-zwolnienia znacznie ułatwiają kontrole, gdyż pracodawcy szybciej dowiadują się, że pracownik jest na chorobowym.

W Zachodniopomorskiem ZUS w pierwszych trzech kwartałach 2019 r. skontrolował 18 tys. zwolnień wstrzymując wypłatę zasiłku chorobowego w 1031 przypadkach, na łączną kwotę 1 mln 244 tys. zł, w samum Szczecinie – na 425 tys. zł.

W Warszawie od stycznia do września ZUS przeprowadził kontrolę 5110 ubezpieczonych, wstrzymując lub cofając wypłaty na 155 mln zł – 9 mln więcej niż przed rokiem.

Zgodnie z przepisami, uprawnienia do kontroli mają także płatnicy składek zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 zatrudnionych osób, a więc wypłacający im zasiłki chorobowe.

Oto podstawowe zasady kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich przez pracodawców:

  • Kto może przeprowadzić kontrolę?

Pracodawca może dokonać kontroli samodzielnie. Może też zlecić ją innej osobie, np. innemu pracownikowi. Jeśli skorzysta z drugiego rozwiązania, osobie udającej się na kontrolę wystawia imienne upoważnienie. Jest ono ważne łącznie z legitymacją pracowniczą albo dokumentem tożsamości, których numery powinny być podane w upoważnieniu.

Kontrole pracodawca powinien przeprowadzać w miarę potrzeby, bez ustalania z góry stałych terminów. Może je nasilić w okresach, w których wzrasta liczba pracowników korzystających ze zwolnień lekarskich.

  • Na czym polega kontrola?

Kontrola polega na ustaleniu, czy pracownik w okresie zwolnienia lekarskiego nie wykonuje pracy zarobkowej lub nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem.

Jeżeli zwolnienie lekarskie zostało wystawione z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny, dodatkowo jest ustalane, czy poza pracownikiem nie ma innych domowników, którzy mogą zapewnić opiekę dziecku lub choremu członkowi rodziny (nie dotyczy to opieki nad dzieckiem w wieku do 2 lat).

  • Miejsce kontroli

Kontrola może odbywać się w miejscu zamieszkania lub czasowego pobytu pracownika, a także, jeśli z informacji wynika, że jest to celowe, w każdym innym – w przypadku, gdy są informacje, że pracownik jest również zatrudniony u innego pracodawcy, wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia na rzecz innego podmiotu albo równocześnie prowadzi działalność gospodarczą.

  • Jeśli kontroler nie zastanie pracownika w domu

Kontrolę można wówczas ponowić, wyjaśniając przyczyny nieobecności. Jeżeli pracownik poda uzasadniony powód, np. wizyta u lekarza itp., nie można uznać, że zwolnienie lekarskie od pracy było nieprawidłowo wykorzystywane.

Wątpliwości pracodawcy, czy pracownik wykorzystywał zwolnienie lekarskie zgodnie z jego celem i czy w związku z tym ma prawo do zasiłku, rozstrzyga ZUS na wniosek pracodawcy. Jeżeli jest taka potrzeba, ZUS zasięga opinii lekarza orzecznika ZUS.

  • Kiedy ZUS zabierze zasiłek chorobowy?

Jeśli kontrolujący stwierdzi, że pracownik, który korzysta ze zwolnienia lekarskiego, pracy wykonywał pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie niezgodnie z jego celem, sporządza protokół zawierający ustalenia dokonane podczas kontroli, w tym opis, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego. Osoba kontrolowana może wnieść uwagi do protokołu. Ustalenia kontroli są podstawą do niewypłacenia pracownikowi zasiłku.

Przesłanką do przeprowadzenia kontroli jest podejrzenie wykonywania pracy lub niewłaściwego wykorzystania zwolnienia. Kontroli podlegają przede wszystkim osoby, które często korzystają z krótkotrwałych zwolnień lekarskich, otrzymują kolejne zwolnienia lekarskie od różnych lekarzy, albo korzystają z kolejnych okresów zasiłkowych. Na celowniku znajdują się  też osoby, które kiedyś musiały zwrócić zasiłek, gdyż korzystały ze zwolnienia nieprawidłowo. Często też informacje o nieprawidłowym wykorzystaniu zwolnienia ZUS dostaje od pracodawców czy tzw. życzliwych. Część zwolnień typujemy także do kontroli losowo, więc każde zwolnienie może być sprawdzone – podkreśla Krystyna Michałek.

Źródło: strefabiznesu.pl / ZUS