Wybór materiału w obuwiu wpływa na wagę buta, wygodę, trwałość i to, jak zachowuje się w codziennym użytkowaniu. EVA (kopolimer etylenu i octanu winylu) jest to tworzywo charakteryzujące się głównie z lekkości i amortyzacji, dlatego często pojawia się w podeszwach oraz w obuwiu roboczym. Żeby móc porównać EVA z innymi materiałami, warto spojrzeć na kilka obszarów: właściwości użytkowe, koszty oraz kwestie środowiskowe.
EVA – czym wyróżnia się na tle innych materiałów?
Materiał EVA jest lekki, sprężysty i dobrze tłumi wstrząsy. To z tych powodów w wielu modelach odpowiada za wygodę kroku. Materiał ma też dobrą izolację termiczną, ponieważ spieniona struktura zawiera powietrze, które ogranicza ucieczkę ciepła.
Z drugiej strony, EVA nie jest materiałem niezniszczalnym. Przy bardzo intensywnym użytkowaniu może z czasem tracić sprężystość, a w zależności od receptury bywa też mniej odporne na ścieranie niż niektóre alternatywy.
EVA a poliuretan (PU) – amortyzacja kontra odporność na zużycie
PU i EVA często występują w podobnych zastosowaniach, ale dają inne odczucie w komforcie. EVA jest lżejsze i bardziej miękkie, dlatego lepiej sprawdza się, jeśli zależy Ci na wygodzie i niskiej masie obuwia. Natomiast PU jest cięższy, ale lepiej znosi długie użytkowanie i intensywne obciążenia, ponieważ potrafi dłużej utrzymywać kształt.
W przypadku gotowego obuwia cena nie wynika wyłącznie z kosztu surowca, ale także z konstrukcji modelu, technologii wykonania oraz standardu wykończenia. Zależnie od konstrukcji i jakości wykonania, but z PU będzie droższy, ale w niektórych przypadkach też trwalszy. EVA pozwala zachować atrakcyjną cenę przy większej wygodzie i optymalnej trwałości.
Oba materiały są tworzywami sztucznymi. Dlatego wybierając obuwie robocze, ważne jest, czy producent wykorzystuje recykling, ogranicza odpady produkcyjne i czy produkt ma szansę na dłuższe użytkowanie.
EVA a guma – lekkość kontra przyczepność
Guma daje dobrą przyczepność i odporność na ślizganie. To właśnie dlatego często wybierana jest jako tworzywo w podeszwach, które mają zachowywać przyczepność na mokrej nawierzchni. Wadą gumy jest większa masa. EVA sprawdza się w szczególności tam, gdzie chcesz ograniczyć wagę i poprawić komfort, zwłaszcza przy długim chodzeniu lub staniu.
Co ciekawe, obuwie gumowe może być droższe, jednak wiele zależy od mieszanki i konstrukcji podeszwy. Natomiast obuwie z EVA jest korzystne cenowo w modelach, gdzie liczy się prostota i niska masa.
W przypadku gumy – w obuwiu najczęściej stosuje się mieszanki kauczuku naturalnego i syntetycznego z dodatkami poprawiającymi przyczepność, elastyczność i odporność na ścieranie. Dlatego przy ocenie ekologiczności większe znaczenie ma trwałość podeszwy oraz możliwość odzysku materiału po zakończeniu użytkowania. Z kolei EVA jest tworzywem sztucznym na bazie surowców petrochemicznych i nie jest biodegradowalne. Jednocześnie materiał ten jest lekki, co oznacza mniejsze zużycie surowca na jedną parę w porównaniu z cięższymi rozwiązaniami. Znaczenie ma również trwałość – jeśli obuwie dłużej zachowuje swoje właściwości, rzadziej trafia do wymiany, co ogranicza ilość odpadów w czasie. Warto też dodać, że część producentów wykorzystuje odpady poprodukcyjne EVA do ponownego przetworzenia w nowych mieszankach.
EVA a PVC – niska cena vs. kompromisy w użytkowaniu
PVC często pojawia się w tańszym obuwiu, ponieważ jest łatwe w produkcji i obniża cenę końcową. Jednak wady ujawniają się w użytkowaniu: PVC może twardnieć w niższych temperaturach, przez co but staje się mniej wygodny i mniej elastyczny. Zdarza się też, że obuwie z PVC szybciej męczy stopę, ponieważ materiał słabiej amortyzuje wstrząsy.
PVC zazwyczaj jest dużo tańszy niż EVA. Warto jednak pamiętać, że tanie nie zawsze znaczy opłacalne, a zwłaszcza jeśli but traci wygodę lub wymaga częstej wymiany. EVA sprawdza się tam, gdzie liczy się lekkość i amortyzacja, ponieważ zmniejsza zmęczenie stóp przy dłuższym chodzeniu lub staniu.
PVC jest jednym z najbardziej problematycznych tworzyw pod kątem dodatków chemicznych i zagospodarowania odpadu. Żeby materiał zachował elastyczność, stosuje się w nim plastyfikatory, a to komplikuje recykling i sprawia, że utylizacja jest bardziej wymagająca niż w przypadku innych tworzyw.
Jak wybrać materiał do obuwia?
Wybierając materiał do obuwia należy zacząć od określenia wartości użytkowych butów. Dlatego warto wybrać poszczególne materiały w różnych sytuacjach:
- Jeśli liczy się lekkość i amortyzacja: EVA.
- Jeśli priorytetem jest odporność na intensywne użytkowanie: PU lub rozwiązania mieszane.
- Jeśli ważna jest przyczepność na mokrym podłożu: guma lub EVA.
- Jeśli decyduje najniższa cena: PVC.
Warto spojrzeć na ten wybór praktycznie: materiał powinien pasować do sposobu użytkowania, warunków pracy i tego, jak często buty będą eksploatowane. Jeśli porównujesz kilka opcji, najlepiej oceniać je nie tylko ceną zakupu, ale też wagą, komfortem, zachowaniem w temperaturze oraz tym, jak długo obuwie utrzymuje swoje właściwości. Przeczytaj kompleksowy poradnik dotyczący tego co to jest EVA na blogu producenta obuwia.